آیات و احادیث زیست محیطی:

حقوق الحیوان

حقوق حیوانات

رسول الله(ص)- لما أبصر ناقة معقولة و علیها جهازها- : این صاحبها؟ مروه فلیستعد غداً للخصوم.

پیامبر خدا (ص) : ماده شتری را دید که زانویش بسته شده و جهاز همچنان بر پشت اوست، پرسید: صاحب آن کجاست؟ به او بگویید خودش را برای شکایت (این شتر در قیامت) آماده کند.

عنه (ص) : إن الله یحب الرفق و یعین علیه فإذا رکبتم الدواب العجف فأنزلوها منازلها فان کانت الأرض مجدبة فانجوا عنها، و إن کانت مخصبة فأنزلوها منازلها.

خداوند مدارا کردن را دوست دارد و بر انجام آن کمک می کند. پس ، هرگاه چارپایان لاغر را سوار شدید، آنها را در منزلهایشان فرود آورید. اگر زمین خشک و بی گیاه بود با شتاب از آن بگذرید و اگر سر سبز و پر علف بود ، آنها در آنجا استراحت دهید.

عنه (ص) : ارکبوا هذه الدواب سالمة واتدعوها سالمة، ولا تتخذوها کراسی لأحادیثکم فی الطرق و الأسواق، فرب مرکوبة خیر من راکبها و اکثر ذکراً لله تبارک و تعالی منه.

چارپایان سالم را سوار شوید و آنها را سالم نگه دارید و آنها را کرسی خطابه و صحبتهای خود در کوچه و بازار ها نکنید؛ زیرا بسا مرکوبی که از سواره اش بهتر است و بیشتر از او به یاد خدای تبارک و تعالی است.

عنه (ص) : لو غفر لکم ما تأتون إلی البهائم لغفر لکم کثیراً.

اگر ستمی که به حیوانات می کنید بر شما بخشیده شود، بسیاری از گناهان شما بخشوده شده است.

عنه (ص) : ألا تتقی الله فی هذه البهیمة التی ملکک الله تعالی ایاها؟ فإنه شکا إلی أنک تجیعه و تدئبه.

آیا نمی دانی این بهاییم از مخلوق خداوندند که در اختیار تو گذاشته است پس از خدا نمی ترسی؟ آن حیوان بی زبان از درد و رنجی که به او می رسانی نزد من شکایت کرد.

عنه (ص) : لعن الله من مثل بالحیوان.

نفرین خدا بر کسی که حیوان را مثله کند.

عنه (ص) : الثالث ملعون – یعنی علی الدابة.

سومین نفری که پشت ستور نشیند ملعون است. (سه پشته نباید حیوان را سوار شد)

عنه (ص) : للدابه علی صاحبها ست خصال: یعلفها إذا نزل، و یعرض علیها الماء إذا مر به، ولا یضربها إلا علی حق، و لا یحملها ما لا تطیق، ولا یکلفها من لایسر إلا طاقتها، و لا یقف علیها فواقاً.

حیوان شش حق به گردن صاحب خود دارد : هرگاه از آن پیاده شد علف دهد، هرگاه از آبی گذشت آن را آب دهد، بی دلیل آن را نزند، بیشتر از قدرتش آن را راه نبرد و مدت زیادی روی آن درنگ نکند.

الإمام الباقر(ع) : إن رسول الله (ص) سمع رجلا یلعن بعیراً، فقال (ص) : ارجع ، لا تصاحبنا علی بعیر ملعون.

امام باقر(ع): پیامبر خدا(ص) شنید که مردی شتر خود را نفرین می کند، فرمود: برگرد، با شتر نفرین شده همراه ما نیا.

فی حدیث وفاة امیر المؤمنین (ع)- : قالت ام کلثوم : ... ثم نزل إلی الدار، و کان فی الدار إوزٌّ قد اهدی إلی أخی الحسین (ع) ، فلما نزل خرجن وراءه و رفرفن وصحن فی وجهه، وکان قبل تلک اللیلة لم یصحن... ثم قال: یا بنیة ، بحقی علیک إلا ما أطلقتیه؛ فقد حبست ما لیس له لسان ولا یقدر علی الکلام إذا جاع أو عطش ، فأطعمیه و اسقیه و إلا خلی سبیله یاکل من حشاءش الأرض.

در حدیث رحلت امیر المومنین(ع) آمده است: ام کلثوم گفت:.... آن گاه امام (ع) به حیاط خانه رفت. در صحن خانه چند غاز بود که به برادرم حسین(ع) هدیه شده بود، غاز ها دنبال امام(ع) به راه افتادند و بال می زدند و رو به روی ایشان فریاد می کردند. تا آن شب چنین سرو صدایی راه نینداخته بودند ... سپس امام فرمودند: دخترم! به حقی که مرا بر توست سوگند این حیوانات را آزاد کن. من چیزی را نگه داشته ام که زبان ندارد و نمی تواند بگوید گرسنه است یا تشنه. یا آنها را آب و غذا بده یا آزادشان کن که از حشائش(سبزه ها و علف های روی زمین) زمین بخورند.

رسول الله (ص) : إن الداب‌ تقول : اللهم ارزقنی ملیک صدق: یشبعنی ، و یسقینی، ولا یحملنی ما لا اطیق.

پیامبر خدا(ص): حیوانات می گویند: خدایا! صاحب خوبی نصیب من کن؛ کسی که مرا سیرآب و غذا کند و بیش از توانم بر من بار ننهد.



ضرب الدابة

زدن حیوانات

رسول الله (ص) : لا تضربوا الدواب علی وجوهها: فإنها تسبح بحمد الله.

پیامبر خدا (ص) : به صورت حیوانات نزنیند؛ زیرا آنها حمد و تسبیح خدا می گویند.

حج علی بن الحسین (ع) علی ناقة له اربعین حجة : فما قرعها بسوط.

علی بن حسین (ع) چهل بار با شتر خود به حج رفت و یک تازیانه بر آن نزد.

رسول الله (ص) : اضربوها علی النفار، ولا تضربوها علی العثار.

پیامبر خدا (ص) : حیوان را برای چموشی و سرکشی کردن بزنید، اما برای لغزیدن و به سر در آمدن نزنید.

عنه (ص) : وقد مر (ص) بحمار قد وسم فی فی وجهه-: أما بلغکم أنی لعنت من وسم البهیمة فی وجهها أو ظربها فی وجهها؟!

پیامبر خدا (ع) الاغی را دید که صورتش را داغ کرده اند، فرمود: مگر نشنیده اید که من نفرین کرده ام آن کسی را که صورت حیوان را داغ کند یا بر چهره اش تازیانه زند؟



ثواب الرفق بالحیوان

ثواب مهربانی کردن با حیوانات

رسول الله (ص) : غفر لامرأة مومسة مرت بکلب علی رأس رکی یلهث کاد یقتله العطش، فنزعت خفها فأوثقته بخمارها فنزعت له من الماء، فغفر لها بذلک.

پیامبر خدا (ع) : زنی بدکاره سگی را دید که بر سر چاهی له له می زند و کم مانده است از تشنگی بمیرد . او کفش خود را در آورد و آن را به روسری خود بست و به وسیله آن از چاه آب کشید(و به آن حیوان داد)؛ پس آمرزیده گشت.



جزاء تعذیب الحیوان

کیفر آزار دادن به حیوانات

رسول الله (ص) : عذبت امرأة فی هر ربطته حتی مات، ولم ترسله فیأ کل من خشاش الأرض فوجبت لها النار بذلک.

پیامبر خدا (ص) : زنی به سبب آن که گربه ای را بسته بود و اجازه نمیداد برای خود شکار کند و بدین سبب مرد، مستوجب آتش دوزخ گشت.

الإمام الصادق (ع) : إن امرأة عذبت فی هرة ربطتها حتی ماتت عطشاً.

امام صادق (ع) : زنی به سبب آن که گربه ای را بسته بود تا از تشنگی مرد، به عذاب گرفتار آمد.

رسول الله (ص) : رایت فی النار صاحبة الهرة تنهشها مقبلة و مدبرة، کانت أو ثقتها فلم تکن تطعمها و لم ترسلها تاکل من خشاش الأرض.

پیامبر خدا (ع) : در دوزخ زنی را دیدم که گربه اش از هر طرف او را گاز می گرفت؛ علتش این بود که (در دنیا) آن حیوان را بسته بود و نه غذایش می داد و نه آزادش می کرد که خودش حیوانی را شکار کند.



قتل الحیوان بغیر حق

کشتن به ناحق حیوانات

رسول الله (ص) : ما من دابة – طائر و لا غیر- یقتل بغیر الحق إلا ستخاصمه یوم القیامة.

پیامبر خدا (ص) : هر حیوانی- پرنده یا جز آن- که به ناحق کشته شود در روز قیامت از قاتل خود شکایت خواهد کرد.

عنه (ص) : من قتل عصفورا عبثا عج إلی الله یوم القیامة منه، یقول : یا رب ، إن فلانا قتلنی عبثاً ولم یقتلنی لمنفعة.

هر کس گنجشکی را بی سبب بکشد آن گنجشک در روز قیامت از او به دگاه خدا بنالد و بگوید: پروردگار من ! فلانی مرا نه برای استفاده که بی سبب کشت.

عنه (ص) : من قتل عصفورا بغیر حقه سأله الله تعالی عنه یوم القیامة. قالوا: و ما حقه؟ قال: یذبحه ذبحا و لا یأخذ بعنقه فیقطعه.

 هر کس گنجشکی را به ناحق آن، بکشد خدای تعالی در روز قیامت از او بازخواست کند. عرض شد: حق گنجشک چیست؟ فرمود: این که او را ذبح کند، نه این که گردنش را بکند.

ابن عباس : نهی [‌رسول الله (ص) ] عن قتل کل ذی روح إلا أن یؤذی.

ابن عباس: [رسول الله (ص) ] از کشتن هر جانداری نهی فرمود، مگر آن که آزار برساند.



النهی عن التحریش بن البهائم

نهی از به جان هم انداختن حیوانات

ابن عباس: نهی النبی (ص) عن التحریش بین البهائم.

ابن عباس: پیامبر (ص) از به جان هم انداختن حیوانات نهی فرمود.



الطبیعة و إسناد الخلق إلیها

طبیعت ونسبت دادن آفرینش به آن

الإمام الصادق (ع) : فی جواب قول المنفضل: یا مولای، إن قوماً یزعمون أن هذا من فعل الطبیعة: سلهم عن هذه الطبیعة: أهی شیء له علم و قدرة علی مثل هذه الأفعال، أم لیست کذلک؟ فإن أوجبوا لها العلم و القدرة فما یمنعهم من إثبات الخالق؟ فإن هذه ص

منبع : اداره کل حفاظت محیط زیست استان قم