زاد و ولد قوچ و میش لارستان در اسارت برای اولین بار در ایران و دومین بار در جهان

نحوه ایجاد پارك حیوانات « میشه زار »
جهت احداث باغ وحش بزرگ تهران در شمال غرب تهران در محدوده شهرداری منطقه ۲۲  طی جلسه تشكیل شده در مورخ ۲۳/۴/۸۱ در دفتر جناب آقای غرضی مشاور عالی شهردار محترم وقت منطقه ، كانون تخصصی حیات وحش ایران ،مهندسین مشاور پل میر و مهندسین مشاور آتك در خصوص مطالعات مرحله اول باغ وحش بزرگ تهران انتخاب گردیدند . مكان یابی جهت احداث سایت در بعد اكوتورسیم و حیات وحش صورت گرفت ، الگوی اجرایی ساخت باغ وحش بزرگ تهران در ساختاری مدرن و شبیه اقلیم طبیعی گونه های زیستی مطرح گردید و در نهایت میشه زار در پارك جنگلی چیتگر با قابلیت نگهداری و تكثیر گونه های پستاندارن و پرندگان ، دارا بودن محیط طبیعی ، زیستگاه مناسب جانوری ، موقعیت جذب توریسم و اكوتوریسم و محل قرار گرفتن آن درحاشیه شهر و شهرتی كه بین علاقه مندان به طبیعت و ورزشكاران كسب كرده است ، به عنوان مكان بسیار مناسبی جهت ایجاد سایت « قوچ و میش لارستان » انتخاب گردید . طبق صورتجلسه مورخ ۱۷/۶/۸۱ كمیسیون فنی شهرداری تهران « معاونت فنی و عمرانی سازمان پاركها و فضای سبز شهر تهران » كانون تخصصی حیات وحش و مهندسین مشاور پل میر و آتك جهت طراحی باغ وحش بزرگ تهران انتخاب گردیدند كه با موافقت شهردار محترم وقت ارائه طرح ساخت زوار فعلی به منظور نگهداری گونه كمیاب قوچ و میش لارستانیكا بر عهده كانون تخصصی حیات وحش قرار گرفت.

« احداث میشه زار »
 پس از جانمایی محوطه ای در حدود یك هكتار جهت نگهداری حیوانات ، واحد عمران منطقه ۲۲ از سال ۸۱ اقدام به ساخت محل زندگی تكنسین به مساحت ۲۰ متر مربع ، ساخت ایستگاه و زیستگاه زمستانی و تابستانی حیوانات «۱۵۰ متر مربع » ، ساخت آبشخور به حجم آبگیری ۵۰۰ لیتر ساخت انبار علوفه به مساحت ۱۱۲ متر مربع نمود و جهت ایمنی و حفاظت و نگهداری اطراف محوطه دو ردیف فنس كشی گردید . كلیه عملیات عمرانی در زمستان سال ۸۱ به اتمام رسید و طی قرارداد منعقد شده از طرف شهرداری منطقه ۲۲ با كانون تخصصی حیات وحش ایران ، تعداد ۱۸ رأس قوچ و میش وحشی از نوع لارستان « لارستانیكا» با اخذ پروانه انتقال و نگهداری از سازمان حفاظت محیط زیست به پارك جنگلی چیتگر انتقال داده شد و از زمان انتقال به منظور تامین پرسنل نگهبان ، تغذیه و بهداشت از طریق تكنسین ، تهیه و خرید علوفه ،علیق ومكمل غذایی ، ویزیت هفتگی دكتر دامپزشك خرید و تهیه دارو و ویتامین حسب تجویز ، انگل زدایی و رسیدگی های مرتبط ، نظارت دامپزشكی و بهداشتی زایمان و ... به عهده كانون تخصصی حیات وحش ایران واگذار گردید.
 

« مطالعات و نگهداری »
 مطالعه نحوه تكثیر و پرورش این گونه وحشی در اسارت در خارج از اقلیم طبیعی آن در دستور كار قرار گرفت و برای اولین بار در سطح كشور و دومین بار در سطح جهان « پس از انجام موفق این كار در مورد قوچ و میش وحشی BigHom در آمریكا » این تكثیر و پرورش با استفاده از دانش و تجربه كارشناسان داخلی به اجرا در آمده و حتی سه قلو زایی داشت . با توجه به زاد آوری سالانه كولونی قوچ و میش ها از یك سو و بالا رفتن سن مولدین از سوی دیگر مسأله تعدیل و تعداد حوش در دستور كار این كانون تخصصی قرار دارد كه با توجه به مكاتبات صورت گرفته با سازمان محیط زیست در شرایط قانونی و مقررات چنین فعالیتی را در خصوص فروش تعدادی از قوچ و میش ها جهت اجرای تعدیل فوق الذكر با همكاری و هماهنگی اداره فضای سبز شهرداری منطقه ۲۲ به انجام خواهد رسانید ، امید داریم انجام فازهای معوقه طرح اولیه پیشنهادی شامل سایت تكمیلی پستانداران و نیز پرندگان در دستور كار قرار گیرد . 

«« قوچ لارستان »»
قوچ لارستان از راسته زوج سمان Artiodactyla و از خانواده گاوسانان Family: Bovidae می باشد كه كوچكترین نژاد گوسفند وحشی ایران و حتی دنیا بشمار می آید و ناسانو  « NASONOV »معرفی كرده است . دكتر چالز نادلر و رائول و الدز كه مدتی را در كشور ایران و بر روی گوسفندان وحشی تحقیق می كردند ، با نظریه ناسانو موافقند و البته باید یاد آور بشویم كه تعدادی از زیست شناسان از جمله موریسون «Morison »، اسكات «Scatt» و ایلرمن Ellerman این نوع قوچ و میش را یك گونه مشخص دانسته و با نام علمی Orientalis ovis معرفی كرده اند . پراكندگی این قوچ كوچك در ارتفاعات كوه شب در منطقه لارستان در جنوب شرقی استان فارس می باشد منطقه كوهستانی لارستان دارای دره هایی تنگ و در بعضی مناطق دارای تپه ماهورهای نسبتاً كم ارتفاع است و سرمایی كه بواسطه سلسله جبال زاگرس و گرمای چشمگیری كه به علت نوار ساحلی خلیج فارس در این منطقه وجود دارد باعث شده تنوع شدید اقلیمی در این منطقه حاكم گردد . ‌ لازم به ذكر است كه كوچك بودن « قوچ لارستان » بی تأثیر از نوع تغذیه اش و محیطی كه در آن قرار دارد نیست و این حاصل تطابق و سازش است كه سالیان متمادی محیط گرم و خشك منطقه بر روی این حیوان بوجود آورده و كوچك بودن این حیوان در دنیا «به عنوان كوچكترین قوچ وحشی » از این نقطه نظر قابل بررسی است ، لازم به ذكر است كه كوچكی این گونه اهمیت بسزایی برایش از نظر كلكسیوزها و موزه های حیات وحش به ارمغان آورده است . از مشخصات دیگر این قوچ ، پیچش شاخها همانند « قوچ اوریال » به پایین و رو به جلو ولی به مراتب كوچكتر و ظریفتر و روشن تر است . موهای پایین گردن و سینه در قوچ لارستان همانند « قوچ اصفهان » سیاه و كوتاه است و همانند « قوچ ارمنی » دارای دو لكه سفید در پلهوهاست كه به لكه زمینی یا آلاكمر معروف است . اضافه می كند كه این لكه زینی در « قوچ لارستان » كم رنگ تر « قوچ ارمنی » است . دم در قوچ لارستان ، حد اكثر ۱۵ سانتی متر طول دارد ، گوشهای قوچ لارستان نسبت به بدن بزرگتر بوده و رنگ پوستش نسبت به قوچ و میشهای دیگر روشنتر و نازكتر است به طوری كه رنگ پوست آنها بیشتر به سفیدی می رسد تا به كرم و نخودی رنگ . از مواردی كه خاص این حیوان است خط باریك و نا مشخص قهوه ای رنگی است كه از پشت دستها شروع شده و از مرز سپیدی زیر شكم می گذرد و به پشت پا ها و تهی گاه می رسد به طور ی كه زیر شكم و قسمت داخلی دستها و پاها كاملاً سفید رنگ و از بقیه نقاط بدن متمایز است . در مورد اندازه «‌قوچ لارستان » می توان گفت كه در قسمتهای منتهی الیه جنوبی منطقه لارستان به علت محیط گرم و خشك جثه « قوچ لارستان » كوچك است در حالی كه هر چه به منطقه بعد از خط ساحلی نزدیك شویم درجه خلوص قوچ لارستان پایین می آید و جثه اش بزرگتر می شود . وزن متوسط قوچ لارستان ۳۵ تا ۴۰ كیلو گرم و در نوع ماده آن ۲۵ تا ۳۰ كیلوگرم عنوان شده است و ارتفاع متوسط قوچها از شانه خاكی تا زمین بین ۵۵ تا ۶۰ سانتی متر و طول بدن آنها ۱۲۰ سانتی متر می باشد كه در میشها این اندازه ۵۰ تا ۵۵ سانتی متر و طول بدن در حدود ۱۰۰ تا ۱۱۰ سانتی متر است . قوچ و میش لارستان از نظر ژنتیكی ۵۴ كروموزومی است ، در صورتی كه بقیه قوچ و میشها كروموزومهایشان متغیر است ، جالب است بدانیم كه از اختلاط « هیبرید » « قوچ لارستان » با « قوچ های افغانی » « قوچ كرمان »یا بز قوچ بوجود آمده است.

« آمار تعداد حیوانات »‌
دو راس زایمان تك، دو راس زایمان دو قلو و یك راس زایمان سه قلو در اردیبهشت ماه سال ۸۲ و زاده شدن ۹ راس بره در اردیبهشت ماه ۸۳ آمار جمعیت گله فوق را به ۲۸ راس افزایش داده است كه خود گویای موفقیت این پروژه می باشد . 

نوع واحد تعداد قوچ راس ۹ میش راس ۱۱ بره راس ۸ تعداد كل راس ۲۸ در طول یك سال گذشته دو بخش از محوطه میشه زار از طریق اداره فضای سبز تفكیك گردید كه یكی از محل ها به نگهداری خرگوش و دیگری به نگهداری طاووس و گونه هایی از پرندگان اختصاص داده شده .