نحوه بررسی ویژگی‌های صدای منطقه

یكی از ویژگی‌های مهم در بخش فیزیكوشیمیایی كه باید در ارزیابی اثرات زیست محیطی مد نظر قرار گیرد، آلودگی صوتی منطقه مطالعاتی می‌باشد، بر اساس تعریف هر گونه صدای ناخواسته‌ای كه باعث ایجاد مزاحمت و آزار افراد شود، آلودگی صوتی خوانده می‌شود. با توجه به اینكه آلودگی صوتی موجب آزار‌های بهداشتی متعددی نظیر بیماری‌های گوارشی، قلبی و ... در انسان می‌شود، لذا بررسی منطقه از این نظر از اهمیت بالائی برخوردار است.
بدین منظور اندازه‌گیری صدای زمینه در منطقه، پیش‌بینی آلودگی صوتی در صورت اجرای طرح و مقایسه با استاندارد باید مورد نظر باشد.
سر صدای ناشی از ساخت وساز منبع مهمی از سرو صدا در جوامع می‌باشد. فاكتور‌هایی كه در تعیین سطوح صدا مهم می باشند و بر روی چنین جمعیت‌هایی تأثیر گذار هستند عبارتند از: فاصله ازمنبع صدا، موانع دست ساخت یا طبیعی میان منبع و جمعیت تحت تأثیر و شرایط اقلیمی كه می‌تواند صدا را جذب، منعكس یا متمركز كند.
مثال‌‌هایی از اثرات فاز بهره‌برداری شامل سیستم‌های تصفیه فاضلاب، اتوبان‌ها، آزاد‌راه‌ها و غیره می‌باشد[Canter , L.W. 1996].
با توجه به این كه آلودگی صوتی تأثیرات مستقیم و غیر مستقیم در سلامت انسان دارد و منابع مختلفی در منطقه مطالعاتی منجر به آلودگی صوتی می‌شود و شناخت آن‌ها جهت ارزیابی اثرات زیست محیطی از اهمیت خاصی برخوردار است، لذا این بخش به شناسایی منابع عمده تولید صدا و ارتعاش اختصاص یافته است. همچنین به منظور اندازه‌گیری آلودگی صدا در منطقه 23 ایستگاه تعیین شده است.

منابع آلودگی صوتی
با توجه به ماهیت و انواع كاربری‌های موجود در منطقه 22 شهرداری تهران می‌توان به وجود منابع آلودگی صوتی زیر در منطقه اشاره نمود [ بهرام سلطانی، كامبیز، 1374].
1- گذران اوقات فراغت: كاربری‌های مربوطه به گذران اوقات فراغت و فضا‌های آموزشی مانند شهر‌بازی، پارك كودك، استادیوم ورزشی، استخر شنا و مانند آن.
2- فعالیت‌ها و ماشین آلات ساختمانی: فعالیت‌های ساختمانی اعم از خانه‌سازی، شهر‌سازی، راهسازی و غیره كه در زمره ضرورت‌های توسعه ملی، بهسازی و سازماندهی كالبدی سرزمین قراردارند و از این‌رو نفی ناپذیرند، آلودگی صوتی نیز ایجاد می‌كنند.
فعالیت‌های ساختمانی به صور مختلف موجب بروز آلودگی صوتی در محیط می‌شوند:
1- حمل و نقل مصالح ساختمانی با كامیون و نیز تخلیه مصالح، خصوصاً شب هنگام و به وقت استراحت شهروندان
2- استفاده از ماشین‌آلات پرسروصدا
3- برخی مراحل ساختمانی چون خاكبرداری، قالب‌بندی، بتن ریزی و مانند آن.


3- ترافیك
ترافیك، اعم از ترافیك هوایی و زمینی، به اشكال مختلف و به درجات متفاوت باعث بروز آلودگی صوتی در محیط می‌شوند.

- ترافیك هوایی
ترافیك هوایی، یكی از مهمترین منابع آلودگی صوتی در محیط زیست به شمار می‌اید. سرو صدای ترافیك هوایی در مراحل مختلف ایجاد می‌شود كه موارد زیر را می‌توان از آن جمله دانست:
1- عملیات نشست و برخاست
2- عملیات به اصطلاح « شارژ» هواپیما كه بر روی زمین صورت می‌گیرد.
3- شكستن دیوار صوتی توسط هواپیمای مافوق صوت

- ترافیك قطار
آلودگی صوتی ناشی از ترافیك قطار عمدتاً در نتیجه تماس چرخ‌های قطار با ریل و نیز به هنگام ترمز گرفتن قطار بوجود می‌اید. به همین دلیل، بیشترین بار صوتی بر كاربری‌های پیرامون خطوط آهن تحمیل می‌شود.

- ترافیك وسایل نقلیه موتوری
ترافیك وسایل نقلیه موتوری- از موتور سیكلت گرفته تا خودروی سواری، مینی بوس، اتوبوس، كامیون- مهمترین منابع آلودگی صوتی در محیط های شهری به شمار می‌اید.
وسایل نقلیه موتوری در مراحل گوناگون كار به صور مختلف باعث بروز آلودگی صوتی در محیط می‌شوند؛ روشن كردن اتومبیل خصوصاً در ساعات صبحگاهی، صدای ترمز و كشیده شدن لاستیك بر سطح خیابان، صدای اگزوز و صدای اتاق خودرو از این جمله‌اند. در این بین مهمترین شكل آلودگی صوتی را می‌توان سروصدای ناشی از موتور و سروصدای حاصل از تماس لاستیك بر سطح خیابان (به اختصار، سر وصدای لاستیك خیابان) دانست [بهرام سلطانی، كامبیز ، 1374].
به طور كلی منابع آلاینده صدا در منطقه بر سه نوع می باشد:
1- منابع مولد صدای زمینه
2- منابع آلاینده ثابت یا ساكن
3- منابع آلاینده متحرك و متغیر
1- منابع مولد صدای زمینه
- مناطق با تراكم كم
- مناطق با تراكم متوسط
- مناطق با تراكم زیاد
- مراكز اداری- دولتی ( به عنوان عواملی موثر درافزایش تردد در بطن مناطق با تراكم كم، متوسط و یا تراكم زیاد).
- مراكز تجاری – اداری ( به عنوان عواملی موثر در افزایش تردد در بطن مناطق با تراكم كم، متوسط و یا تراكم زیاد).
- مراكز تجاری- مسكونی ( به عنوان عواملی موثر در افزایش تردد و رفت‌ و آمد درمناطق با تراكم كم، متوسط و یا تراكم زیاد).
2- منابع آلاینده ثابت یا ساكن:
- ترمینال‌ها ( توقفگاه‌های عمومی)
- اماكن دفع زباله ( مولد صدای ناشی از تردد وسائط نقلیه سنگین)
3- منابع آلاینده متحرك و متغیر
- شبكه راه‌های ارتباطی، خصوصاً بزرگراه‌ها و مسیر مترو تهران- كرج صدای منطقه در 23 ایستگاه اندازه‌گیری شده است كه در جدول 1 موقعیت ایستگاه‌های سنجش آلودگی صدا و نتایج حاصله آمده است [ مركز تحقیقات و مطالعات زیست محیطی، 1380].

جدول (1-4): موقعیت ایستگاه‌های سنجش آلودگی صدا و نتایج حاصله
[ مركز تحقیقات و مطالعات زیست محیطی، 1380].
 

شماره ايستگاه

محل ايستگاه

(Leq(dBA

1

بلوار شرقی استادیوم آزادی

4/69

2

بلوار دهكده – ورودی شرقی منطقه

7/73

3

دهكده المپیك

4/56

4

شهرك راه‌آهن- تقاطع امیر كبیر- گل‌ها

73

5

پادگان شهید باقری جنب بزرگراه همت

6/52

6

پیكان‌شهر

5/68

7

غرب اتوبان تهران- كرج ( فاصله 15 متری از اتوبان)

78

8

مرز غربی منطقه 22

7/47

9

شرق اتوبان تهران- كرج (جنب بزرگراه)

6/80

10

ضلع شرقی دریاچه

8/47

11

شمال دریاچه

5/45

12

غرب دریاچه

1/54

13

پارك جنگلی چیتگر

1/48

14

دهكده المپیك – خیابان شهید اكبر مرادی

1/60

15

دهكده المپیك – خیابان شهید شاه‌چراغی

5/61

16

دهكده المپیك – خیابان شهید محمود قنبری

9/55

17

دهكده المپیك- خیابان واسط شهید محمود قنبری و شهید حسین سنایی

7/55

18

شهرك راه آهن – خیابان یاس یكم

25/52

19

ایستگاه شهرك راه آهن– خیابان بنفشه‌سوم

3/51

20

شهرك راه آهن – خیابان یاس پنجم

9/46

21

شهرك راه آهن – خیابان بنفشه هفتم

4/47

22

غرب دریاچه (نقطه 2)

8/38

23

غرب دریاچه (نطقه 3)

1/38